İskele
Proje
logo
Ana Sayfa
İnşaat İskeleleri
Kalıp İskelesi Projesi
Boyacı iskelesi projesi
İş iskelesi statik hesabı
İskele ruhsat projesi çizimleri
Dış cephe iskelesi statik projeleri
Alüminyum iskele projeleri
İskeleler için TSE almak
TS EN 12811-1 ve 12811-2
Site Map
İletişim

DANIŞMA HATTI

İSKELE PROJELERİ:

İnş. Müh. Ziya YILDIRIM (YTÜ-1994)

GSM : +90 532 261 62 40

Telefon: +90 216 446 69 69

Posta Adresi: İçerenköy Mah.

Topçu İbrahim Sk. Sönmez 2 Apt. No:2 / D:8

PK: 34752 Ataşehir/İSTANBUL

E-Mail:info@iskeleproje.com

 

Tarif: Kozyatağı Carrefour, Bauhouse girişi karşısı.

Simit Sarayının bulunduğu Apartman 3. Kat 

 

İskele statik projeleri 2 iş gününde verilir!

 

 

TS EN 12811-1 ve TS EN 12811-2

PDF dosyasını indirmek için tıklayınız ( Chrome uygulamasında çalışır)

 

Aralık 2005

ICS91.220

 

GEÇİCİ İŞ DONANIMLARI - BÖLÜM 1: İŞ İSKELELERİ PERFORMANS GEREKLERİ VE GENEL TASARIM

 

Temporary works equipment - Part 1: Scaffolds -Performance requirements and general design

Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.

Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız.

Kalite Sistem Belgesi

İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.

Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası)

TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü'nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

 

 

TSEK

 

Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası)

TSEK Markası, üzerine veya ambalajına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü'nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

DİKKAT!

TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir garanti söz konusu değildir.

 

 

Bu standard, CEN tarafından kabul edilen EN 12811-1 (2003) standardı esas alınarak, TSE İnşaat İhtisas Grubu'nca hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulu'nun 22 Aralık 2005 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir

Ön söz

 

Bu standard, CEN tarafından kabul edilen EN 12811-1 (2003) standardı esas alınarak, TSE İnşaat İhtisas Grubu'nca hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulu'nun 22 Aralık 2005 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir.

 

Bu standardın kabulü ile TS 8538 (1990) ve TS 8539 (1990) iptal edilmiştir.

 

Bu standardda kullanılan bazı kelime ve/veya ifadeler patent haklarına konu olabilir. Böyle bir patent hakkının belirlenmesi durumunda TSE sorumlu tutulamaz.

 

0         Giriş............................................................................................................................................................. 1

1         Kapsam........................................................................................................................................................ 1

2         Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar................................................................................................ 2

3         Terimler ve tarifleri.................................................................................................................................................................. 2

4         Malzemeler.................................................................................................................................................. 6

5         Genel gerekler................................................................................................................................................................ 7

6         Yapısal tasarım gerekleri............................................................................................................................................................. 13

7         Mamul el kitabı................................................................................................................................................................... 20

8         Uygulama talimatları el kitabı................................................................................................................................................................... 20

9         İş mahâllindeki çalışmalar.......................................................................................................................................................... 21

10      Yapısal tasarım............................................................................................................................................................... 21

Ek A (Bilgi için) Kaplanmış iş iskelelerine etki eden rüzgâr yükleri................................................................................................................................................................ 28

Ek B Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkaları; hesap verileri................................................................................................................................................................ 30

Ek C Birleştirme elemanlarının karakteristik direnç değerleri............................................................................................................................................................ 34

Ek D (Bilgi için) Millî A sapmaları........................................................................................................................................................... 37

Kaynaklar.......................................................................................................................................................... 38

 

Geçici iş donanımları -Bölüm 1: İş iskeleleri - Performans gerekleri ve genel tasarım

 

0            Giriş

İş iskeleleri, devam etmekte olan inşaata güvenli ulaşım ve güvenli bir çalışma alanı sağlamak amacıyla kullanılır. Bu standartta, iş iskelelerine ait performans gerekleri verilmiştir. Bu gerekler esasen iş iskelesinin yapımında kullanılan malzemeden bağımsızdır. Bu standardın, iş iskelelerinin tahkikine ve tasarımına temel teşkil edecek şekilde kullanılması tasarlanmıştır.

Bu standartta, performans ve tasarım gerekleri bakımından, iş iskelelerinin farklı uygulamalarına yönelik birden fazla tercih verilmiş olup, seçim bu tercihler arasından yapılmalıdır. Diğer bütün gerekler, ilgili işe ait teknik şartnameler içinde verilmelidir.

Bu standartta verilen gerekler esas alınarak özel bir iskeleye ait kurallar kümesi teşkil edilebilir. Bu kurallar, genel kullanım amaçlı standard kurallar olabileceği gibi, özellik arz eden bir iş için özel olarak hazırlanmış kurallar da olabilir.

 

Bu standard belirli bir malzemeden yapılmış iş iskelelerine özel, yapısal tasarım kurallarını içermektedir.

Bu standard kapsamında olan malzemeler için sadece mevcut EN standartları esas alınmalıdır. Ancak, şu anda iptal edilmiş standartlara uygun malzemeler kullanılarak imal edilmiş çok sayıda iskele elemanı mevcuttur. Bu standard bu tip iskele elemanlarının kullanımını kapsamaz.

İş iskelesinin boyutları işin tipine ve uygulama metoduna bağlı olduğundan, iskelenin kullanılacağı ülkede geçerli yasal kurallar da dikkate alınmalıdır.

1            Kapsam

Bu standard, bu standardda iş iskelesi olarak adlandırılan iş ve erişim iskelelerine ait performans gerekleri ile genel ve yapısal tasarım yöntemlerini kapsar. İş iskelesinin yapısıyla ilgili olarak bu standardda verilen gerekler, iş iskelesinin bağlantı kurulduğu (monte edildiği) yapının duraylılığına bağlıdır. Bu gerekler, genel olarak farklı tipteki diğer iş iskelelerine de uygulanır. Bu standardda sağlanması gereken genel gerekler verilmiştir; ancak özel durumlar için de bazı hükümler bulunmaktadır.

Bu standardda, ön yapımlı iskele elemanları için genel kurallar ve bazı özel malzemelerin kullanıldığı durumlara ait yapısal tasarım kuralları da verilmiştir.

Aşağıda verilenler bu standardın kapsamı dışındadır:

-          Halatlara asılı olarak duran sabit veya hareketli plâtformlar,

-          Gezer vinçler (MAT) dâhil yatay olarak hareket eden plâtformlar,

-          Haricî güç kaynağıyla (motor ve benzeri) çalıştırılan plâtformlar,

-          Çatı işlerinde koruma amaçlı kullanılan iş iskeleleri,

-          Geçici çatılar.

Not 1 - İş iskelelerinin çoğu ön yapımlı bileşenlerden ve boru ve birleştirme elemanlarından oluşmaktadır. Cephe iskeleleri, statik kuleler ve dış kısmı ağ veya kafes ile korunmuş iskeleler bazı iş iskelesi örnekleri olup, bunların hepsine ait detaylar standardda verilmemiştir.

Not 2 - Bu standardda tarif edilen yapısal bileşenlerden yapılmış kalıp iskelesi ve iksalar, iş iskelesi olarak kabul edilmez.

Not 3 - Ön yapımlı elemanlardan oluşan cephe iskelelerine ait özel gerekler, EN 12810-1 ve EN 12810-2'de verilmiştir.

 

 

2   Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar

Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste hâlinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartıyla uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi hâlinde en son baskısı kullanılır (tadiller dâhil).

 

 

 

EN, ISO, IEC vb. No

Adı (İngilizce)

TS No1'

Adı (Türkçe)

EN 74: 1988

Couplers, loose spigots and base -plates for use in working scaffolds and falsework made of steel tubes -Requirements and test procedures

TS EN 74

İskeleler - Boru ve birleştirme elemanlarından oluşan birleştirme elemanları,gevşek geçmeli kılavuzlar ve taban plâkaları - Özellikler ve deney işlemleri

prEN 74-1

(EN 74-1)

Couplers, spigots and baseplates for use in falsework and scaffolds -Part 1: Couplers for tubes -Requirements and test methods

-

-

EN 338

Structural timber - Strength classes.

TS EN 338

Yapı kerestesi - Mukavemet sınıfları

EN 12810-1:2003

Façade scaffolds made of prefabricated elements - Part 1: Product specification

TS EN 12810­1

Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri - Bölüm 1: Mamul özellikleri

EN 12810-2

Façade scaffolds made of prefabricated elements - Part 2: Methods of particular design and assesment

TS EN 12810­2

Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri - Bölüm 2: Özel yapısal tasarım metodları

prEN 12811-2 (EN 12811-2)

Temporary works equipment - Part 2: Information on materials

TS EN 12811-2

Geçici iş donanımları - Bölüm 2: Malzeme bilgileri

EN 12811-3

Temporary works equipment - Part 3: Load testing

TS EN 12811­3

Geçici iş donanımları - Bölüm 3: Yükleme deneyleri

prEN12812:1997 (EN 12812)

Falsework - Performance requirements and general design

TS EN 12812

Kalıp iskeleleri - Performans şartları ve genel tasarım

ENV 1990 (EN 1990)

Eurocode 1: Basis of structural design

TS EN 1990*

Eurocode -Yapı tasarımının temelleri)

ENV 1991-2-4 Eurocode 1

(EN 1991-1-4)

Basis of design and actions on structures - Part 2-4: Wind actions

-

-

ENV 1993-1-1:1992 Eurocode 3

(EN 1993-1-1)

Design of steel structures - Part 1­1: General rules and rules for buildings

-

-

ENV 1995-1-1, Eurocode 5

(EN 1995-1-1)

Design of timber structures - Part 1-1: General rules and rules for buildings

-

-

ENV 1999-1-1:1998 Eurocode 9

Design of aluminium structures -Part 1-1: Common rules

TS ENV

1999-1-1

Alüminyum yapıların tasarımı-Bölüm 1-1: Genel kurallar-Binalar için kurallar

 

 

 

 

 

3    Terimler ve tarifleri

Bu standardın amaçları bakımından, aşağıda verilen terimler ve tarifleri uygulanır (aynı zamanda Şekil 1'e de başvurulmalıdır).

 

 

İş iskeleleri, devam etmekte olan inşaata güvenli ulaşım ve güvenli bir çalışma alanı sağlamak amacıyla kullanılır. Bu standartta, iş iskelelerine ait performans gerekleri verilmiştir. Bu gerekler esasen iş iskelesinin yapımında kullanılan malzemeden bağımsızdır. Bu standardın, iş iskelelerinin tahkikine ve tasarımına temel teşkil edecek şekilde kullanılması tasarlanmıştır.

Bu standartta, performans ve tasarım gerekleri bakımından, iş iskelelerinin farklı uygulamalarına yönelik birden fazla tercih verilmiş olup, seçim bu tercihler arasından yapılmalıdır. Diğer bütün gerekler, ilgili işe ait teknik şartnameler içinde verilmelidir.

Bu standartta verilen gerekler esas alınarak özel bir iskeleye ait kurallar kümesi teşkil edilebilir. Bu kurallar, genel kullanım amaçlı standard kurallar olabileceği gibi, özellik arz eden bir iş için özel olarak hazırlanmış kurallar da olabilir.

 

Bu standard belirli bir malzemeden yapılmış iş iskelelerine özel, yapısal tasarım kurallarını içermektedir.

Bu standard kapsamında olan malzemeler için sadece mevcut EN standartları esas alınmalıdır. Ancak, şu anda iptal edilmiş standartlara uygun malzemeler kullanılarak imal edilmiş çok sayıda iskele elemanı mevcuttur. Bu standard bu tip iskele elemanlarının kullanımını kapsamaz.

İş iskelesinin boyutları işin tipine ve uygulama metoduna bağlı olduğundan, iskelenin kullanılacağı ülkede geçerli yasal kurallar da dikkate alınmalıdır.

 

3.1  Ankraj (mekanik bağ)

Bir bağ elemanını tutturmak için yapıya saplanan veya tutturulan eleman.

Not - Ankraj etkisi, yapı elemanının esasen başka amaçlar için tasarlanmış bir parçasına bağlanan bir bağ yardımıyla da gerçekleştirilebilir (Madde 3.23).

3.2       Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkası

Düşeylik ayarı için donanımı olan taban plâkası.

3.3       Taban plâkası

Dikme yoluyla aktarılan yükün daha geniş bir alana yayılmasını sağlamak amacıyla kullanılan plâka.

3.4       Ağ veya kafes korumalı iş iskelesi

Genellikle çalışma veya depolama amaçlı olarak tasarlanan ve dikmelerden oluşan kafes ve konsol alan ihtiva eden iş iskelesi yapısı.

3.5       Yatay düzlemde takviye

Yatay düzlemde takviye amacıyla kullanılan konsol bileşenler, çerçeveler, çerçevelenmiş paneller, çapraz takviyeler ve enine ara bağlantı ve boyuna ara bağlantı arasındaki rijit bağlantılar gibi yatay düzlemde kayma rijitliği sağlayan bileşenlerin monte edilmesi ile oluşturulan yapı.

3.6       Düşey düzlemde takviye

Düşey düzlemde takviye amacıyla kullanılan köşe takviyesi olan veya olmayan kapalı çerçeveler, açık çerçeveler, ulaşım açıklıkları olan merdiven çerçeveleri, düşey ve yatay bileşenler arasındaki rijit ve yarı rijit bağlantılar, çapraz takviyeler gibi düşey düzlemde kayma rijitliği sağlayan bileşenlerin monte edilmesi ile oluşturulan yapı.

3.7       Kaplama

Tipik olarak tabaka veya ağ gibi, atmosfer etkilerinden ve tozdan koruma için kullanılan malzeme.

3.8       Birleştirme elemanı

İ ki boruyu birbirine bağlamak için kullanılan eleman

3.9       Tasarım

İskeleyi oluşturmak için kullanılan kavramlar ve hesaplama.

3.10    Boyuna ara bağlantı

Bir iş iskelesinin daha uzun olan boyutu doğrultusundaki yatay ara eleman.

3.11    Modüler sistem

Önceden tanımlanmış (modüler) aralıklarda diğer iskele bileşenleri ile bağlantı sağlamak için dikmelerde bağlantı yerleri bulunan, enine ara bağlantı ve dikmelerden oluşan bağımsız bir sistem.

3.12    Ağ örtü

Ağ biçiminde örülmüş geçirimli örtü malzemesi.

3.13    Düğüm noktası

İ ki veya daha fazla elemanın birbiriyle birleştiği teorik nokta.

3.14    Paralel birleştirme elemanı

İ ki paralel boruyu birleştirmek için kullanılan eleman.

3.15    Plâtform

Bir çıkma dâhilinde aynı seviyede bir veya daha fazla plâtform biriminden oluşmuş yapı.

3.16    Plâtform birimi

Ön yapımlı veya bir başka şekilde imal edilen, kendi üzerindeki yükü taşıyan, plâtformu veya plâtformun bir kısmını oluşturan ve iş iskelesinin yapısal bir kısmı da olabilen birim.

3.17    Dik açılı birleştirme elemanı

İ ki boruyu birbirine dik olarak birleştirmek için kullanılan eleman.

3.18    Levha

Geçirimsiz örtü malzemesi.

3.19    Yan koruma

Malzemelerin iskele üzerinde durması ve insanların düşme tehlikesinden korunması için bariyer oluşturan bileşenler grubu.

3.20    Manşon tipi birleştirme elemanı

İki boruyu boyuna eksenleri çakışacak şekilde uç uca birleştirmek için kullanılan birleştirme elemanı.

3.21    Dikme

İ skelenin dü ş ey elemanları .

3.22    Eğik açılı birleştirme elemanı

İki boruyu birbiriyle herhangi bir açı teşkil edecek şekilde birleştirmek için kullanılan birleştirme elemanı.

3.23    Bağ elemanı

İskeleyi kurulduğu yapıya bir ankraj ile bağlayan iskele bileşeni.

3.24    Enine ara bağlantı

İş iskelesinin daha dar boyutu doğrultusundaki yatay ara elemanı.

3.25    Çalışma alanı

Üzerinde işçilerin güvenli bir biçimde çalışmasını ve çalıştığı kısma erişimini sağlamak üzere plâtformların bir seviyede birleştirilmesiyle oluşturulmuş yüksek ve güvenli alan.

3.26    İş iskelesi

Binaların ve diğer yapıların inşaa, bakım, onarım ve yıkım işlerinin gerçekleştirilmesinde güvenli bir çalışma ortamının ve bu ortama güvenli erişim sağlanması için gerekli olan geçici inşaat yapısı.

 

 

1              Düşey düzlemdeki takviye (Enine çapraz) (Madde 3.6)

2              Yatay düzlemde takviye (Madde 3.5)

3              Yan koruma (Madde 3.19)

4              Konsol payandası (-)

5              Düğüm noktası (Madde 3.13)

6              Düşey düzlemde takviye (Boyuna çapraz) (Madde 3.6)

7              Dikme (Madde 3.21)

8              Enine ara bağlantı (Madde 3.24)

9              Boyuna ara bağlantı (Madde 3.10)

10           Birleştirme elemanı (Madde 3.8)

11           Bağ elemanı (Madde 3.23)

12           Plâtform (Madde 3.15)

13           Payanda (-)

14           Kafes kiriş (-)

15           Taban plâkası (Madde 3.3)

16           Plâtform birimi (Madde 3.16)

17           Yatay çerçeve (-)

18           Ankraj (Madde 3.1)

19           Düşey çerçeve (-)

20           Izgara korkuluk (Madde 5.5.5)

21           Ana korkuluk (Madde 5.5.2)

22           Ara korkuluk (Madde 5.5.3)

23           Topuk tahtası (Madde 5.5.4)

24           Düşey korkuluk (-)

25           Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkası (Madde 3.2)

Not 1 -   Şekil, iskele bileşenlerini tanıtım amaçlı olup sağlanması gereken koşulları göstermez.

Not 2-   Yanında "(-)" işareti bulunan terimler metin içinde geçmemektedir. Ancak; bir iş iskelesinde kullanılan değişik bileşenleri göstermek amacıyla verilmiştir.

 

 

4 Malzemeler

4.1        Genel

Malzemeler tasarım verilerinin sağlandığı EN standardlarında verilen gerekleri sağlamalıdır.

Uygulamada en sık kullanılan malzemelerle ilgili bilgiler prEN 12811-2'de verilmiştir. Kullanılan malzemeler normal çalışma koşullarına dayanabilecek sağlamlık ve dayanıklılıkta olmalıdır.

Malzemelerde, kullanım yeterliliğini etkileyebilecek kir ve kusurlar bulunmamalıdır.

4.2        Özel malzemelere ait gerekler

4.2.1    Çelik

4.2.1.1        Genel

De-oksidasyon tip FU (kenar çelikleri) çelikler kullanılmamalıdır.

4.2.1.2        Gevşek geçmeli borular

prEN 74-1'e uygun birleştirme elemanları ile birlikte kullanılan gevşek geçmeli boruların (anma dış çapı 48,3 mm olan) en küçük anma akma dayanımı 250 N/mm2 ve en küçük anma et kalınlığı 3,2 mm olmalıdır.

Not - Gevşek geçmeli borular genellikle boru ve birleştirme elemanlarından oluşan iskelelerde kullanılır. Ancak, bu borular, ön yapımlı bileşenlerden oluşan iş iskelesini bina cephesine bağlamak için cephe iskelesi bağlantı elemanı gibi de kullanılabilir.

4.2.1.3        İskele sistemlerinin ön yapımlı bileşenlerinde kullanılacak borular

EN 12810-1'e uygun iş iskelesi sistemlerinin ön yapımlı bileşenlerinde kullanılacak anma dış çapı 48,3 mm olan borular, EN 12810-1'de verilen özelliklere sahip olmalıdır.

Borulara açılan dişli kısmın uzunluğu, borular birleştirme elemanlarına takıldığında, açıkta kalan dişli kısım prEN 74-1'de verilen sınırları aşmayacak kadar olmalıdır.

Anma dış çapı 48,3 mm'den farklı borularda, yan koruma dışında kullanılan borular, aşağıda verilen anma karakteristik değerlerine sahip olmalıdır:

-  Et kalınlığı                                        > 2 mm

-  Akma gerilmesi ReH                        > 235 N/mm2

-  Uzama, A                                        > %17

4.2.1.4        Yan koruma

Topuk tahtası için kullanılanlar dışında sadece yan koruma amacıyla kullanılan çelik elemanların anma et kalınlığı 1,5 mm'den daha küçük olmamalıdır. Topuk tahtası için kullanılan elemanlarda et kalınlığı değeri en az 1 mm olmalıdır. Hizmet verebilirlik ve yük taşıma kapasitesinin, rijitleştirilmiş kesitler, takviyeler veya en kesite belirli bir şekil verilmek suretiyle sağlandığı durumlarda daha ince et kalınlıkları kullanılabilir.

4.2.1.5        Plâtform birimleri

Plâtform birimleri ve ara destekleri en az 2 mm anma et kalınlığına sahip olmalıdır. Hizmet verebilirlik ve yük taşıma kapasitesinin, rijitleştirilmiş kesitler, takviyeler veya en kesite belirli bir şekil verilmek suretiyle sağlandığı durumlarda daha ince et kalınlıkları kullanılabilir.

4.2.1.6        Bileşenler için koruyucu kaplama

İskele bileşenleri, prEN 12811-2'de belirtildiği gibi korunmalıdır.

4.2.2    Alüminyum alaşımlar
4.2.2.1 Gevşek geçmeli borular

prEN 74-1'e uygun birleştirme elemanları ile birlikte kullanılan gevşek geçmeli boruların (anma dış çapı 48,3 mm olan), % 0,2 kalıcı uzamaya tekabül eden anma akma gerilmesi 195 N/mm2 ve en küçük anma et kalınlığı 4 mm olmalıdır.

 

4.2.2.2      İskele sistemlerinin ön yapımlı bileşenlerinde kullanılacak borular

EN 12810-1'e uygun iş iskelesi sistemlerinin ön yapımlı bileşenlerinde kullanılacak anma dış çapı 48,3 mm olan borular, EN 12810-1'de verilen teknik gereklere uygun olmalıdır.

4.2.2.3      Yan koruma

Sadece yan koruma amacıyla kullanılan elemanların anma et kalınlığı en az 2 mm olmalıdır. Hizmet verebilirlik ve yük taşıma kapasitesinin, rijitleştirilmiş kesitler, takviyeler veya en kesite belirli bir şekil verilmek suretiyle sağlandığı durumlarda daha ince et kalınlıkları kullanılabilir.

4.2.2.4      Plâtform birimleri

Plâtform birimleri ve ara desteklerinin anma et kalınlığı en az 2,5 mm olamlıdır Hizmet verebilirlik ve yük taşıma kapasitesinin, rijitleştirilmiş kesitler, takviyeler veya en kesite belirli bir şekil verilmek suretiyle sağlandığı durumlarda daha ince et kalınlıkları kullanılabilir.

4.2.3 Ahşap ve ahşap esaslı malzemeler

Ahşap, gerilme bakımından EN 338'e göre sınıflandırılmalıdır.

Koruyucu kaplama kullanılması durumunda, bu kaplama, malzeme kusurlarının tespitini engellememelidir.

Plâtform birimlerinde kullanılan kontraplâk, en az 5 tabakadan oluşmalı ve kalınlığı en az 9 mm olmalıdır.

Kullanıma hazır hâlde monte edilmiş kontraplâk plâtform birimleri, çapı 25 mm ve uzunluğu 300 mm olan yuvarlak kesitli bir çelik çubuğun 1 m yükseklikten dik olarak üzerine düşmesi ile oluşan etkiye dayanabilmelidir.

 

Kontraplâklar iklim şartlarına karşı yeterli dayanıklılıkta olmalıdır.

 

5    Genel gerekler

5.1       Genel

Çalışma ve ulaşım amaçları için oluşturulan her bir iskele alanı, çalışma yeri olacak elverişli şartlar sağlayacak ve ilâveten aşağıda verilenleri de karşılayacak şekilde düzenlenmelidir:

-         Çalışanları düşme tehlikesinden korumak,

-         Kullanılan malzeme ve donanımların güvenli bir şekilde muhafazasını sağlamak,

-         Daha alt seviyede çalışanları ve iskele civarından geçenleri yukarıdan düşebilecek cisimlerin neden olacağı zararlara karşı korumak.

İskelelerin tasarımında ergonomik hususlar da dikkate alınmalıdır.

Çalışma alanında bütün genişlik boyunca çıkma oluşturulmalı ve bu alana kullanım öncesi uygun yan koruma yapılmış olmalıdır.

Birleştirilen parçalar arasındaki bağlantılar yeterli olmalı ve dışarıdan kolaylıkla görülebilmelidir. Bu bağlantılar kolay monte edilebilir olmalı ve kazara ayrılmalara karşı yeterli sabitleme tertibatı bulunmalıdır.

5.2       Genişlik sınıfları

Şekil 2'de w sembolü ile gösterilen genişlik, topuk tahtasının 30 mm'ye kadar olan kısmı dâhil olmak üzere çalışma alanının bütün genişliğidir. Çizelge 1'de 7 farklı genişlik sınıfı verilmiştir.

Not 1 - Bazı ülkelerde farklı çalışma tiplerine bağlı olarak kullanılan en küçük genişlik değerleri verilmiştir.

Dikmeler arasındaki net açıklık c, en az 600 mm olmalı, merdivenlerin net genişliği ise 500 mm'den az olmamalıdır.

Köşeler dâhil her bir çalışma alanında belirlenen genişlik, plâtformun bütün uzunluğu boyunca korunmalıdır. Bu gerek, bir dikme çifti civarındaki bölgeye uygulanamaz. Bu bölgenin net genişliği, Şekil 2'de b ve p ile gösterilen boyutları sağlamalıdır.

Not 2 - Donanımlar ve malzemelerin çalışma alanı üzerine konulması durumunda, çalışma ve ulaşım için gerekli alanın bırakılmasına dikkat edilmelidir.

 

Çizelge 1 - Çalışma alanları için genişlik sınıfları

Genişlik sınıfı

W

(m)

W06 W09

0,6 < w < 0,9

 0,9 < w < 1,2

W12

1,2 < w < 1,5

W15

1,5 < w < 1,8

W18

1,8 < w < 2,1

W21

W24

2,1 < w < 2,4 2,4 < w

 

5.3  Baş mesafesi

Çalışma alanları arasındaki baş mesafesi boyutu h3'ün enküçük net ölçüsü 1,90 m olmalıdır.

Bağ elemanları ve çalışma alanları arasındaki h1b yüksekliği veya enine ara bağlantılar ile çalışma alanları arasındaki h1a yüksekliği için baş mesafesi ile ilgili gerekler Çizelge 2'de verilmiştir.

Çizelge 2 - Baş mesafesi sınıfları

Sınıf

 

Net baş mesafesi

 

 

Çalışma alanları arasındaki

h3

Bağ elemanları veya enine ara bağlantı ile çalışma alanı arasındaki

h1a, h1b

Omuz seviyesindeki en küçük net yükseklik

 

h3> 1,90 m

1,75 m < h1a < 1,90 m 1,75 m < h1b < 1,90 m

h2 > 1,60 m

H2

h3> 1,90 m

h1a > 1,90 m h1b > 1,90 m

h2 > 1,75 m

 

Not - Yan koruma için Madde 5.5'e bakılmalıdır.

Açıklamalar

 

b: Serbest yürüme bölümü, 500 mm ve (c - 250 mm) değerlerinden hangisi daha büyükse en az o

değerde olmalıdır

c

h1a, h1b :Dikmeler arasındaki net mesafe

Sı rasıyla bağ elemanları veya enine ara bağlantılar ile çalışma alanı arasındaki net baş mesafesi Net omuz yüksekliği

h3 : Çalışma alanları arasındaki net baş yüksekliği

P: Baş yüksekliği kısmındaki net genişlik, 300 mm ve (c - 450 mm)  değerlerinden hangisi daha büyükse en az o değerde olmalıdır Madde 5.2'ye uygun çalışma alanı genişliği

Şekil 2- Çalışma alanı genişliği ve baş mesafesi için gerekler 5.4 Çalışma alanları

a) Çalışma alanlarında, platform birimlerinin, rüzgâr yüklerinin kaldırma etkisi veya boruların kazara birbirinden ayrılması gibi nedenlerle oluşabilecek tehlikeli yer değiştirmesine karşı tedbir alınmış olmalıdır.

b) Plâtform birimlerinin yüzeyi kaygan olmamalıdır.

 

Not - Ahşap yüzeyler normalde kaygan değildir. Plâtform birimlerinin birbirine bağlanması için kullanılan yöntem veya üst üste bindirilen kısımdan kaynaklanan insanların takılarak sendeleme tehlikesi en aza indirilmiş olmalıdır.

c)    Plâtform birimleri arasındaki boşluklar, 25 mm'yi aşmayacak şekilde mümkün olduğu kadar küçük olmalıdır.

d)    Çalışma alanları mümkün olduğunca yatay olmalıdır. Eğimin 1/5'i aştığı durumlarda bütün genişlik boyunca sağlam olarak tutturulan ayak tutucular olmalıdır. Gerektiğinde el arabası kullanımını kolaylaştırmak amacıyla ayak tutucuların merkezinde 100 mm genişliği geçmeyecek bir boşluk olmalıdır.

 

5.5 Yan koruma

 

5.5.1 Genel

Çalışma ve ulaşım alanlarında, en azından bir ana korkuluk, bir ara yan koruma ve bir topuk tahtasından oluşan bir yan koruma ile düşmeye karşı emniyet sağlanmış olmalıdır (Şekil 3). Merdivenler üzerinde topuk tahtası kullanılmayabilir.

Yan koruma, yerinden kazara çıkmaya karşı güvenli olmalıdır. Yapısal tasarım gerekleri Madde 6'da verilmiştir. Not 1 - Yan koruma üzerine kaplama yapılmamalıdır.

Not 2 - İş iskelelerinin düşey kalıp yapımı için kullanılması gibi özel durumlarda, bu standardın uygulama alanı dışında kalan eğimli yan koruma ihtiyacı ortaya çıkabilir.

Ölçüler mm'dir.

 

 

 

Şekil 3 - Bir ara korkuluklu düşey yan korumanın boyut ölçüleri 5.5.2 Ana korkuluklar

Ana korkuluklar, en üst yüzeyi her yerde bitişik çalışma alanı seviyesinden en az 1 m yukarıda olacak şekilde monte edilmiş olmalıdır (ana korkuluk yüksekliği 950 mm'den az olmamalıdır).

 

 

5.5.3     Ara yan koruma

Ara yan koruma, ana korkuluk ile topuk tahtası arasına monte edilmelidir. Ara yan koruma aşağıdaki elemanlardan oluşmalıdır:

-         Bir veya daha fazla ara korkuluk, veya

-         Bir çerçeve, veya

-         Ana korkuluğun üst kenarının oluşturduğu çerçeve, veya

-         Bir ızgara korkuluk.

 

Yan koruma elemanları arasındaki açıklıklar, 470 mm çaplı küre geçmeyecek boyutta olmalıdır.

5.5.4     Topuk tahtası

Topuk tahtası, en üst kenarı bitişik çalışma alanı seviyesinden en az 150 mm yukarıda olacak şekilde monte edilmiş olmalıdır. Topuk tahtasında bulunan el ile tutma amaçlı delikler haricindeki diğer delikler ve yarıkların, herhangi bir doğrultudaki en büyük boyut ölçüsü 25 mm'yi aşmamalıdır.

5.5.5     Izgara korkulukları

Izgara korkuluklarda bulunan her bir delik veya yarığın alanı 100 cm2'yi aşmamalıdır. Bu şarta ilâveten her delik veya yatay yarığın yatay boyut ölçüsü 50 mm'yi aşmamalıdır.

5.5.6     Yan koruma bileşenlerinin yerleşimi

Ara yan korumanın bütün bileşenleri ile korkuluğun iç yüzeyi ve topuk tahtasının dış yüzeyi arasındaki yatay uzaklık 80 mm'yi aşmamalıdır.

5.6         Kaplama

İş iskelesinin kaplanması gerektiğinde, bu standarda göre kaplama malzemesi olarak ağ örtü veya levha kullanılır.

5.7         Taban plâkaları ve düşeyliği ayarlanabilen taban plâkaları

 

5.7.1     Genel

Düşeyliği ayarlanabilir taban plâkası ile taban plâkasının dayanım ve rijitliği, iş iskelesinden zemine aktarılan en büyük tasarım yükünü iletebilecek yeterlilikte olmalıdır. Taban plâkasının alanı en az 150 cm2, en küçük genişliği 120 mm olmalıdır.

5.7.2     Taban plâkaları

Çelik taban plâkaları, EN 74'e uygun olmalıdır.

5.7.3     Düşeyliği ayarlanabilir taban plâkası

Düşeyliği ayarlanabilir taban plâkasında merkezî konumda yerleştirilmiş ayar mili bulunmalıdır. Ayar mili boyutları, yüksüz durumda taban plâkasının boru yuvası ekseni ile dikme ekseni arasındaki eğim farkı % 2,5'i aşmayacak ölçülerde olmalıdır. Ayarlamanın her safhasında, en küçük bindirme uzunluğu, gövdenin toplam uzunluğunun % 25'i veya 150 mm'den hangisi daha büyükse en az o kadar olmalıdır. Uç plâkasının kalınlığı en az 6 mm olmalıdır. Özel şekil verilmiş uç plâkalarının rijitliği, kalınlığı 6 mm olan bu plâka ile aynı olmalıdır.

5.7.4     İçi boş dikmeler arasındaki birleşim yerleri

Dikmeler arasındaki birleşim yerlerinde bindirme uzunluğu en az 150 mm olmalıdır. Bir kilitleme elemanının bulunması durumunda bu uzunluk, en az 100 mm olacak şekilde azaltılabilir.

5.8       İskele katları arası ulaşım
5.8.1 Genel

Ulaşım elemanı güvenli ve ergonomik olmalıdır.

İskele sisteminde katlar arası ulaşım için gerekli imkânlar sağlanmış olmalıdır. Bu ulaşım imkânları, taşınabilir (portatif) veya normal eğimli merdivenler vasıtasıyla oluşturulmalıdır. Bu merdivenler, plâtformlar arasında iş iskelesinin çıkıntı yapılarak genişletilmiş kısmında veya iş iskelesine bitişik oluşturulmuş kule içerisinde bulunmalıdır.

EN 131-1 ve EN 131-2'ye uygun taşınabilir merdivenlerin, bu standardda ulaşım ile ilgili verilen gerekleri sağladığı kabul edilebilir.

Sabit ve taşınabilir merdivenler, kazara gevşemelere karşı güvenli olmalı ve bunların yüzeyi kaygan olmamalıdır.

Not 1 - Yoğun çalışma yapılan iş iskelelerinde, ulaşımın sabit merdiven kullanılarak yapılması tercih edilmelidir.

Not 2 - Daha uzun iş iskelelerinde yolcu taşıma asansörü kullanılmalıdır. 5.8.2 Merdivenler

Merdivenler için faklı gerekleri sağlamak üzere bu standardda iki merdiven boyut sınıfı belirlenmiştir. Merdiven basamak genişlikleri, Şekil 4'de ve aşağıda verilenlere uygun olmalıdır:

Rıht u, ve basamak g, ilişkisi Eşitlik 1'e uygun olmalıdır. 540 < 2u+g < 660 (mm)

Merdiven boyutları

Boyut

Sınıf

 

A

mm

B

mm

s

125 < s < 165

s > 165

g

> 150 < g < 175

g > 175

En küçük net genişlik 500 mm

 

 

Şekil 4 - Merdiven boyutları

 

5.8.3 Ulaşım açıklıkları

Bir plâtformda bırakılan ulaşım açıklığının net boyutları, plâtform genişliği yönünde ölçülen boyut (genişlik) en az 0,45 m, buna dik doğrultudaki boyut (uzunluk) ise 0,60 m ölçülerini sağlamalıdır. Açıklığın kapatılmasının bir tarafından menteşelenmiş bir kapı vasıtasıyla mümkün olmadığı durumlarda, koruyucu korkuluk bulundurulmalıdır. Kapı kapalı durumda iken kazara açılmayı önleyecek kilitleme tertibatı bulunmalıdır.

6    Yapısal tasarım gerekleri

6.1  Temel gerekler

6.1.1     Genel

Her bir iş iskelesi güvenli olarak kullanılabilecek biçimde kazara hareket etmeyecek veya göçmeyecek tarzda tasarlanmış, inşa edilmiş ve bakımı yapılmış olmalıdır. Bu gerek iskelenin kurulması, değiştirilmesi ve tamamen sökülmesi dâhil bütün aşamalar için geçerlidir.

İ skele bileşenleri güvenli şekilde taşınabilecek, kurulabilecek, kullanılabilecek, bakımı yapılabilecek sökülebilecek ve istiflenebilecek şekilde tasarlanmış olmalıdır.

6.1.2     Dış mesnet

Bir iş iskelesi, tasarım yüklerini taşıma ve olası hareketleri sınırlandırmaya yeterli mesnet veya temele oturmalıdır.

İskele yapısının tamamının veya bir bölümünün, rüzgâr yükü gibi farklı tasarım yüklerine maruz kalması durumunda, yatay kararlılığı doğrulanmalıdır.

Not 1 - İ skelenin yatay kararlılığı, iskelenin bitişik bina veya yapıya bağ elemanları ile tutturulması yoluyla sağlanabilir. Alternatif yöntemler olarak, gergi halatları, demir ağırlıklar veya ankrajlar gibi diğer yöntemler de kullanılabilir.

Not 2 - Kalıcı yapıya olan bağların, yapı üzerinde devam eden bir çalışmanın aksamaması için tekli şekilde kaldırılması gerekebilir. Böyle bir durumla karşılaşılabileceği tasarımda dikkate alınmalı ve bağların kaldırılması veya değiştirilmesinin hangi sıralamayla yapılacağına ilişkin bir talimatname hazırlanmalıdır.

6.1.3     Yük sınıfları

Bu standardda farklı iş koşullarını karşılayacak şekilde altı yük sınıfı ve çalışma alanı için yedi genişlik sınıfı tanımlanmıştır. Servis yükleri Çizelge 3'te gösterilmektedir.

 

Çalışma alanları için yük sınıfı, iskelenin kullanım amacına bağlıdır.

Not - İş iskelesinin tek bir yük sınıfına dâhil edilemediği veya çok ağır şartlarda kullanılması gibi istisnaî hâllerde, iskelenin kullanım şartlarının analizinden sonra farklı parametreler uygulanabilir ve belirlenebilir. İş iskelesinde yapılacak gerçek çalışmalar dikkate alınmalıdır. Göz önünde bulundurulması gereken hususlara ait bazı örnekler aşağıda verilmiştir:

a)      Çalışma alanına konulan bütün donanım ve malzemelerin ağırlığı,

b)      Çalışma alanı üzerinde kullanılan, haricî güç kaynağıyla çalıştırılan makinalardan kaynaklanan dinamik etkiler,

c)      El arabası gibi elle çalıtırılan araçlardan gelen yükler.

Yük sınıfı 1'e dâhil iş iskeleleri üzerine konulan malzemeler, Çizelge 3'te verilen servis yüklerine dâhil değildir.

Çizelge 3 - Çalışma alanı üzerindeki servis yükleri (Madde 6.2.2).

Yük sınıfı

Düzgün yayılı yük

500 mm x 500

200 mm x 200

 

Kısmî alan yükü

 

q1 2

mm alan

mm alan

 

 

 

 

kN/m2

üzerindeki tekil

üzerindeki tekil

 

 

 

 

 

yük

F1 kN

yük

F2

kN

kN/m2

Kısmî alan katsayısı

1

2

0,75 2 1,50

1,50

1,50

1,00 1,00

—

 

—

3

2,00

1,50

1,00

—

 

—

4

3,00

3,00

1,00

5,00

 

0,4

5 6

4,50

6,00

3,00

3,00

1,00 1,00

7,50

10,00

 

0,4

0,5

1Madde 6.2.2.4

 

 

 

 

 

 

2Madde 6.2.2.1

 

 

 

 

 

 

 

6.2 Etkiler

6.2.1     Genel

Madde 6.2'de belirtilen değerler, etkilerin (yüklerin) karakteristik değerleri olarak kabul edilmelidir. Dikkate alınması gereken üç ana yükleme tipi aşağıda verilmiştir:

a)       Kalıcı yükler: Asansör kuleleri gibi yardımcı yapılar ile plâtformlar, çitler, pervaneler ve diğer koruyucu yapılar gibi bütün bileşenler dâhil iskele yapısının kendi ağırlığı.

b)       Değişken yükler: Servis yükleri (çalışma alanı üzerindeki yükler ve yan koruma üzerindeki yükler), rüzgâr yükleri ve varsa kar ve buz yükleri (Madde 6.2.6).

c)       Kazara oluşan yükler: Bu standardda belirtilen kazara oluşan tek yük, Madde 6.2.5.1'e göre olan yüktür.

Madde 6.2.2 ve Madde 6.2.5'te verilen yüklemeler, insanların belirli bir yükseklikten plâtform veya yan koruma üzerine düşmesinden veya bu elemanlar üzerinde zıplamasından kaynaklanan etkileri kapsamaz.

6.2.2     Çalışma alanı üzerine etkiyen yükler

 

6.2.2.1        Genel

Çalışma alanı üzerine etkiyen servis yükleri Çizelge 3'te belirtilmiştir. Her bir çalışma alanı; q1, F1ve F2 olarak gösterilen çeşitli yükleri, yığışımlı olarak değil tek tek taşıma kapasitesine sahip olmalıdır. Ağ veya kafes korumalı iş iskelelerinde, kısmî alan yükleri de dâhil olmak üzere iş iskelesinin mesnetlerine kadar sadece düzgün yayılı yük q1 taşınmalıdır (Şekil 5d).

Yapısal tasarım amaçları bakımından, çalışma alanı üzerine etkiyen servis yükleri, aşağıdaki şekilde belirlenen alan üzerine uygulanmış olmalıdır:

-         İş iskelesi boyunca veya derinliğince mütemadî plâtformların olduğu yerlerde, ayırma kenarı olarak taşıyıcı dikmelerin arasındaki açıklığın merkezinden geçen eksen alınmalıdır.

-         Herhangi dış kenarda w boyutu, gerçek kenar olarak veya topuk tahtasının bulunduğu yerlerde, Şekil 2'de görüldüğü ve Madde 5.2'de belirtildiği gibi alınmalıdır.

Yük sınıfı 1'e dâhil iş iskelelerinde, bütün plâtform birimleri Sınıf 2 servis yüklerini taşımaya yeterli olmalı; ancak bu gerek iskelenin bütününe uygulanmamalıdır.

6.2.2.2        Düzgün yayılı servis yükü

İş iskelesi üzerindeki her bir çalışma alanı, Çizelge 3'te verilen düzgün yayılı yük q1'i taşımaya yeterli olmalıdır.

6.2.2.3        Tekil yük

Her bir plâtform birimi, aynı anda olmamak üzere Çizelge 3'te belirtilen 500 mm x 500 mm'lik alan üzerinde düzgün yayılı F1 yükü ile 200 mm x 200 mm'lik alan üzerinde düzgün yayılı F2 yükünü taşıyabilmelidir.

Yükün uygulandığı kısım, yüklerden kaynaklanan kuvvetleri dikmelere iletebilecek yapıda olmalıdır. Her yükün konumu, en elverişsiz şartları oluşturacak şekilde seçilmiş olmalıdır.

Plâtform biriminin genişliğinin 500 mm'den küçük olduğu durumlarda, Çizelge 3'te verilen F1 yükü, hiçbir durumda 1,5 kN'dan az olmamak üzere plâtform genişliği ile orantılı olarak azaltılabilir.

6.2.2.4        Kısmî alan yükü

Yük sınıfı 4, yük sınıfı 5 ve yük sınıfı 6'ya dâhil her bir plâtform, düzgün yayılı servis yükünden daha büyük bir yükleme durumu olan q2 düzgün yayılı kısmî alan yükünü taşımaya yeterli olmalıdır. Kısmî alan, çıkma alanı A ile kısmî alan faktörü olan ap nin çarpımı ile elde edilir. q2 ve ap için alınacak değerler Çizelge 3'te verilmiştir. A alanı ise, Şekil 5'te verildiği gibi her bir plâtformun genişliği ve uzunluğunun çarpımı ile hesaplanır.

Yükün uygulandığı kısım, yüklerden kaynaklanan kuvvetleri dikmelere iletebilecek yapıda olmalıdır. Ağ veya kafes korumalı tip iş iskelelerinde olduğu gibi, her iki doğrultuda ikiden fazla dikme bulunması durumunda, taşıyıcı dikmenin doğrulanması için dört mütemadi çıkmanın kısmî alan yükleri kullanılmalıdır (Şekil 5d).

Kısmî alanın konumu ve boyutları, en elverişsiz şartlar düşünülerek seçilmelidir. Bu duruma ait bazı örnekler Şekil 5'te verilmiştir.

Şekil 5 (a-d) - Bazı yapısal bileşenlerin hesabında kullanılan kısmî alan yüklerinin yerleşimine örnekler

6.2.2.5        Çalışma alanının konsol kısımları

Çalışma alanının bütün konsol kısımları ana çalışma alanı için verilen servis yüklerini taşıyacak yeterlilikte olmalıdır (Madde 6.2.2.2, Madde 6.2.2.3 ve Madde 6.2.2.4).

Konsol kısımlar ile ana çalışma alanının seviyelerinin arasındaki farkın 250 mm veya daha fazla olması durumunda, bu kısımlar Çizelge 3'e göre farklı yük sınıflarına dâhil olabilir.

6.2.2.6        Ağ veya kafes korumalı iş iskeleleri

Bu tip iskelelerin taşıyıcı bileşenleri üzerine etkiyen yük, Çizelge 3'te belirtilen düzgün yayılı q1 yükünün en fazla 6,0 m2'lik bir alan üzerine, 0,75 kN/m2'lik yükün ise kalan alan üzerine aynı anda etkidiği kabulü ile hesaplanmalıdır.

6.2.3     Yatay çalışma yük değeri

Üzerine rüzgâr yükü etkimeyen iş iskelesi, kullanım sırasındaki çalışmaları temsil eden ve çalışma alanının yüklendiği bütün seviyelere etkiyen yatay tasarım çalışma yükünü taşımaya yeterli olmalıdır.

Her bir çıkma için dikkate alınan yatay tasarım yükü, o çıkma üzerinde, Çizelge 3'te belirtilen toplam düzgün yayılı q1 yükünün % 2,5'i veya 0,3 kN'dan büyük olanından daha az olmalıdır. Bu yükün çalışma alanı seviyesinde etkidiği kabul edilmeli ve yük çıkmaya dik ve paralel olacak biçimde ayrı ayrı uygulanmalıdır.

6.2.4     Ulaşım yolları

Sınıf 1 iş iskeleleri hariç, yatay ulaşım yolları, Çizelge 3'te belirtilen en az Sınıf 2 servis yüklerini taşıyacak yeterlilikte olmalıdır.

Ulaşım yolunun bir bölümü çalışma için kullanıldığında, bu yol Çizelge 3'te verilen ilgili servis yükünü taşıyacak yeterlilikte olmalıdır. Normal olarak çalışma alanı ile aynı seviyede; ancak çalışma alanının dışında olan bir sahanlığının aynı yükü taşıma yeterliliğine sahip olması gerekmez.

İş iskelesine ulaşım için inşa edilen merdivenlerde, her bir basamak ve sahanlık aşağıda verilenlerden en elverişsiz yükleme durumuna göre tasarımlanmalıdır:

a)   1,5 kN'luk tekil yükün en elverişsiz durumda 200 mm x 200 mm'lik bir alan üzerine düzgün yayılı olarak etkidiği veya genişliğin 200 mm'den küçük olması hâlinde ise gerçek genişlik boyunca etkidiği durum, veya

b)   1,0 kN/m2'lik düzgün yayılı bir yükün etkidiği durum.

Merdivenler, yapısal olarak 10 m yükseklikte bütün basamak ve sahanlıklar üzerine etkiyen 1,0 kN/m2'lik düzgün yayılı yükü taşıyacak yeterlilikte olmalıdır.

6.2.5   Yan koruma üzerine gelen yükler

6.2.5.1      Aşağıya doğru düşey yükleme

Herhangi ana veya ara korkuluklar, mesnetleme yöntemine bakılmaksızın, 1,25 kN nokta yüke dayanabilecek yeterlilikte olmalıdır. Bu gerek, göz açıklıkları en az 50 mm olan ızgara korkulukları gibi ana ve ara korkulukların yerine kullanılabilen diğer kenar koruma yapısı bileşenlerine de uygulanır.

Bu yük, kaza sonucu ortaya çıkan bir yük olarak kabul edilmeli ve aşağıya doğru en elverişsiz konumda, düşeden ± 10o'lik sapma sınırları içerisinde kalacak şekilde biçimde uygulanmalıdır.

6.2.5.2      Yatay yükleme

Yan korumanın topuk tahtası hariç bütün bileşenleri, en elverişsiz yükleme konumunda her durumda 0,3 kN'luk yatay nokta yüke dayanacak biçimde tasarımlanmalıdır. Bu yük, bir ızgara korkuluğun ızgaralarına uygulanan yük örneğinde olduğu gibi, en fazla 300 mm x 300 mm'lik bir alan üzerine etkiyen yayılı yük şeklinde de olabilir. Topuk tahtası için verilen yatay nokta yük değeri 0,15 kN'dur.

6.2.5.3      Yukarı doğru düşey yükleme

Topuk tahtası hariç bütün yan koruma bileşenlerinin bağlantı kontrolünün yapılması için, 0,3 kN'luk yukarı doğru düşey bir nokta yük en elverişsiz konumda uygulanmalıdır.

6.2.6     Kar ve buz yükleri

Millî şartnamelerde kar ve buz yüklerinin dikkate alınması gerekli görülmüşse, bu hükme uyulmalıdır.

6.2.7     Rüzgâr yükleri

 

6.2.7.1        Genel

Rüzgâr yükleri genelde rüzgâr esme yönündeki çıkma yapan iş iskelesi kısmındaki referans bir alanda hız nedeniyle oluşan rüzgâr basıncı dikkate alınarak hesaplanmalıdır. Rüzgâr kuvvetinin bileşkesi F kN biriminde,   Eşitlik (2)'den hesaplanır.

 

F = Cs (Cf,i x AiX(2) i

Burada;

F     Bileşke rüzgâr kuvveti,

cf,i    i'inci iskele bileşeni için alınacak aerodinamik kuvvet katsayısı (Madde 6.2.7.2),

Ai     i'inci iskele bileşenine ait referans alan,

qi     i'inci iskele bileşeni üzerine etki eden rüzgar basıncı,

cs     Konuma bağlı rüzgâr etki katsayısı

dır.

 

Kalkan etkileri hesaplarda dikkate alınmamalıdır.

Madde 6.2.7.2 ve Madde 6.2.7.3'te verilenler, sadece ağ veya tabaka ile kapatılmamış iş iskeleleri ile ilgilidir. Kapatılmış iş iskelelerine etkiyen rüzgâr yükleri Ek A'da verilmiştir.

6.2.7.2        Aerodinamik kuvvet katsayısı, cf

İş iskelelerine etkiyen rüzgâr kuvvetleri hesaplanırken, bazı iş iskelesi bileşenlerine ait en kesitler için ENV 1991-2-4'te verilen uygun aerodinamik yük katsayıları cf kullanılmalıdır.

Bunların dışında kalan en kesitler için kullanılacak aerodinamik kuvvet katsayıları, millî standardlardan alınabilir veya rüzgâr tüneli deneyi yardımı ile tayin edilebilir.

 

Aerodinamik kuvvet katsayısı cf değeri, plâtformlar, topuk tahtaları dâhil çıkıntı yapan bütün alanlar ve sırasıyla Madde 6.2.7.4.1 veya Madde 6.2.7.4.2'de tanımlanan anma alanları için 1,3 olarak alınmalıdır.

6.2.7.3 Konuma bağlı rüzgâr etki katsayısı

6.2.7.3.1         Konuma bağlı rüzgâr etki katsayısı, binanın cephesine kurulan iş iskelesi örneğinde olduğu gibi, iş iskelesinin binaya göre konumuna bağlıdır. Madde 6.2.7.3.2 ve Madde 6.2.7.3.3'ten alınan bu katsayı, alan üzerinde düzgün yayılmış şekilde yapı boşlukları bulunan cephelere uygulanır.

6.2.7.3.2         Cepheye dik doğrultuda etkiyen rüzgâr kuvvetleri için csl değeri, Şekil 6'dan alınmalıdır. Bu değer, alan doluluk oranı olarak tanımlanan ve Eşitlik (3)'te verilen q>bdeğerine bağlıdır.

Şekil 6 - Cepheye kurulan iş iskelelerinde cepheye dik doğrultuda etkiyen rüzgâr kuvvetleri için yapı

konumuna bağlı rüzgâr etki katsayısı csl

6.2.7.3.3 Cepheye paralel olarak etkiyen rüzgâr yükleri için cs|| değeri 1,0 olarak alınmalıdır.

6.2.7.4 Rüzgâr basıncı

6.2.7.4.1 En büyük rüzgâr yükü

İskelenin kullanıldığı bölge için en büyük rüzgâr yükünün seçiminde, iskelenin konumu ve tipi dikkate alınmalıdır. Rüzgâr yükleri için öncelikle varsa ilgili Avrupa Standardı kullanılmalı; aksi taktirde yük verileri ilgili millî standardlardan alınmalıdır. İş iskelesinin kurulmasından sökülmesine kadar geçen süre dikkate alınarak istatistikî bir katsayı da kullanılabilir. Bu katsayı 0,7 değerinden küçük olmamalı ve 50 yıllık tekerrür periyotlu rüzgâr basınçları uygulanmalıdır.

Not - Ön yapımlı bileşenlerden oluşturulan cephe iskelelerinin yapısal tasarımında, tasarım rüzgâr basınçları EN 12810-1'de verilmiştir. Çoğu Avrupa ülkesinde bu basınç değerleri normal şartlarda aşılmaz. Buna rağmen bölgedeki mevcut rüzgâr şartları kontrol edilmelidir.

Çalışma alanı üzerinde bulunabilecek malzeme ve donanımların da dikkate alınabilmesi için, çalışma alanı üzerinde uzunluğu boyunca aynı seviyede olan referans bir anma alanı seçilmelidir. Bu alan, topuk tahtasının yüksekliği dâhil çalışma alanı seviyesinden 200 mm yukarıda olmalıdır. Bu alan üzerine etkiyen rüzgâr basıncından kaynaklanan yüklerin, çalışma alanı seviyesinde etkidiği kabul edilmelidir.

 

 

6.2.7.4.2 Çalışma rüzgâr yükü

Hesaplamada, 0,2 kN/nr'lik düzgün yayılı rüzgâr basıncı dikkate alınmalıdır. Çalışma alanı üzerinde bulunabilecek malzeme ve donanımların da dikkate alınabilmesi için, çalışma rüzgâr yükünün hesabında Madde 6.2.7.4.1'de tarif edilen, çalışma alan seviyesinden yüksekliği 200 mm yerine 400 mm olan referans anma alanı kullanılmalıdır.

6.2.8     Dinamik yükleme

Kullanım esnasında dinamik etkilerden kaynaklanan ilâve yükleri temsil etmek üzere alınacak eş değer statik yükler aşağıdaki şekilde seçilir:

a)      İnsanlar hariç, düşey olarak hareket eden makinalar gibi bağımsız bir elemandan kaynaklanan yükün dinamik etkisi, elemanın ağırlığının % 20 artırılması ile temsil edilmelidir.

b)      İnsanlar hariç, yatay olarak hareket eden bağımsız bir elemandan kaynaklanan yükün dinamik etkisi, uygulamada olası yatay doğrultular boyunca etki edecek şekilde, eleman ağırlığının % 10'una karşılık gelen bir eş değer statik kuvvet ile temsil edilmelidir.

Not - Ön yapımlı bileşenlerden oluşturulan cephe iskelelerinde plâtform üzerine belirli bir yükseklikten insanların düşmesi sonucu oluşan dinamik etkiler için EN 12810-1 kullanılır.

6.2.9     Yük kombinasyonları

 

6.2.9.1        Genel

Her iş iskelesi taşıyıcı sistemi, maruz kalması muhtemel en elverişsiz yük kombinasyonuna dayanabilecek yeterlilikte olmalıdır. Çalışma şartları tespit edilmeli ve yük kombinasyonları bu şartlara uygun olarak tayin edilmelidir.

Cephe iskeleleri için yük kombinasyonları Madde 6.2.9.2'de verilmiştir. Bu yük kombinasyonları cephe iskelelerinden farklı iş iskelesi tipleri için de uygun olabilir.

6.2.9.2        Cephe iskeleleri

İskelenin kullanımı konusunda güvenilir bilgiler olmadığında, cephe iskelesinin yapısal tasarımında aşağıda a) ve b) maddelerinde verilenler birlikte kullanılmalıdır.

Her bir durumda, serviste bulunma ve serviste bulunmama hâllerindeki yükler dikkate alınmalıdır.

a)   Serviste bulunma hâlinde dikkate alınacak yükler

 

1)   İskelenin kendi ağırlığı (Madde 6.2.1),

2)   En elverişsiz konumdaki çıkma alanı seviyesindeki çalışma alanına etkiyen ve Çizelge 3 sütun 2'de verilen iş iskelesi sınıfına uygun düzgün yayılı servis yükü,

3)   İş iskelesinde birden fazla seviyede çıkma bulunması hâlinde, çıkmanın bir sonraki alt veya üst seviyesindeki çalışma alanına etkiyen yük, 2)'de belirtilen yükün % 50'si olarak,

4)   Madde 6.2.7.4.2'de belirtilen çalışma rüzgâr yükü veya Madde 6.2.3'te verilen yatay çalışma yük değeri.

b)   Hizmette bulunmama hâlinde dikkate alınacak yükler

 

1)   İskelenin kendi ağırlığı (Madde 6.2.1),

2)   En elverişsiz konumdaki çıkma alanı seviyesindeki çalışma alanına etkiyen ve Çizelge 3 sütun 2'de verilen iş iskelesi sınıfına uygun düzgün yayılı servis yükünün belirli bir yüzdesi. Bu yüzde değer aşağıda sınıflara göre verilmiştir:

Sınıf 1:                                      % 0   (Çalışma alanı üzerinde servis yükü olmaması durumu),

Sınıf 2 ve Sınıf 3:                     % 25 (Çalışma alanı üzerine konulmuş bazı malzemelerin olması durumunu

temsilen),

Sınıf 4, Sınıf 5 ve Sınıf 6: % 50 (Çalışma alanı üzerine konulmuş bazı malzemelerin olması durumunu

temsilen),

3) Madde 6.2.7.4.1'de belirtilen en büyük rüzgâr yükü.

Devrilme durumu gibi daha kritik sonuçlar doğurmayan hâllerde, a) 2) ve b) 2)'de belirtilen yük sıfır alınmalıdır.

 

6.3 Sehimler

6.3.1     Plâtform birimlerinin elâstik sehimi

Çizelge 3 sütun 3 ve sütun 4'te belirtilen tekil yüklere maruz kalan plâtform biriminin yapacağı elâstik sehim, açıklığının 1/100'ünü aşmamalıdır.

Ayrıca ilgili tekil yük uygulandığında, yüklenmiş veya yüklenmemiş birbirine komşu plâtform birimlerinin arasındaki en büyük sehim farkı 25 mm'yi aşmamalıdır.

6.3.2     Yan korumaların elâstik sehimi

Ana ve ara korkuluk ile topuk tahtalarının her biri, açıklığına bakılmaksızın, Madde 6.2.5.2'de belirtilen yatay yüke maruz kaldığında, 35 mm'den daha büyük elâstik sehim yapmamalıdır.

Bu değer, bileşenlerin tespitlendiği noktalardaki mesnetler referans alınarak ölçülür.

6.3.3     Izgara korkulukların sehimi

Izgara korkulukların ızgara kısmı, Madde 6.2.5.2'de belirtilen yatay yüklere maruz kaldığında, mesnetleri referans alındığında 100 mm'den daha fazla sehim yapmamalıdır.

Izgara korkulukla ana korkuluğun birlikte kullanılması durumunda, ana korkuluk ile ilgili gerekler ayrıca sağlanmış olmalıdır.

7            Mamul el kitabı

Ön yapımlı bileşenler ve sistemler için mamulün güvenli kullanımını temin etmek üzere bir mamul el kitabı hazırlanmalıdır. Ön yapımlı elemanlardan oluşturulan cephe iskeleleri için EN 12810-1 uygulanmalıdır.

8            Uygulama talimatları el kitabı

Ön yapımlı iskele sisteminin her tipi için hazırlanan ilgili uygulama talimatları el kitabı iş mahâllinde bulundurulmalı ve bu el kitabı içerisinde en azından aşağıdaki bilgiler verilmelidir:

a)      İş iskelesinin, çalışma safhalarının doğru işlem sırasını tarif eden, kurulma ve sökülme esnasında takip edilecek işlemler. Bu işlemler, çizimler ve anlatımla tarif edilmelidir.

b)      Plân ve detayları,

Not - Bu kurallar, standard bilgilerle, özel olarak hazırlanmış bilgilerle veya bu ikisinin birarada kullanılması ile karşılanabilir.

c)      İş iskelesinden, iskelenin zemine oturan kısmına ve kurulduğu binaya gelen yükler,

d)      İş iskelesinin sınıfına ilişkin bilgiler, yüklemeye maruz kalabilecek çalışma alanlarının sayısı ve farklı koşullar için izin verilen yükseklikler,

e)      Bileşenlerin montajı ve sökülmesine ilişkin ayrıntılı bilgiler,

f)       İş iskelesinin binaya bağlanması ile ilgili bilgiler,

g)      Varsa diğer sınırlamalar.

Ön yapımlı bileşenlerden oluşturulan cephe iskelelerine ait uygulama talimatları el kitabına ilişkin gerekler, EN 12810 Madde 9'da verilmiştir.

9      İş mahallindeki çalışmalar

9.1        Temel kabuller

Tasarımda; montaj, kullanım, iyileştirme ve sökme işlemlerinin hazırlanmış plâna (çizimler, şartnameler ve diğer talimatlar) uygun olacağı ve iskele taşıyıcı sisteminin binaya yapılan bağlantılar ve zemine oturan kısımlar da dâhil gerekli bakımın yapılacağı ve iskelenin tasarımda dikkate alınan gereklere uygun şartlarda bulunacağı kabul edilir (ayrıntılı bilgi ENV 1993-1 Madde 1.3'te verilmiştir).

9.2        İş mahallindeki etkiler

İskelenin zemine oturan kısımlarının, tasarımda hesaplanan yükleri taşıma yeterliliği doğrulanmalıdır. İskelenin kurulduğu bina aynı zamanda yatay yüklere karşı mesnet görevi de görüyorsa, binanın ve binaya yapılan ankrajların taşıyıcılık bakımından yeterliliği de doğrulanmalıdır.

Not - Doğrulama işlemleri, tasarım ve montaj konularının her ikisinde de uzman bir kişi tarafından yapılmalıdır.

 

10    Yapısal tasarım

 

10.1 Temel tasarım prensipleri

10.1.1       Giriş

İş iskeleleri duraylı ve hizmet verebilir şekilde tasarımlanmalıdır. Bu tasarım, taşıma gücü kapasitesi ve yana doğru kayma, kaldırma ve dönmeye karşı konumsal duraylılık şartlarını içermelidir. Bu maddede aksi belirtilmedikçe, yapı mühendisliği konularında geçerli EN standardları uygulanmalıdır.

 

Kavramlar sınır durum yöntemi ile bağlantılıdır.

Genel deneyler ve detay deneyleri ek hesaplar şeklinde verilebilir. Deneyler, EN 12811-3'e uygun şekilde yapılmalıdır.

10.1.2       Bileşenlerin yapısal tasarımı

 

10.1.2.1        Çelik

Yapısal tasarım ENV 1993-1-1'e uygun olmalıdır.

10.1.2.2        Alüminyum

Yapısal tasarım ENV 1999-1-1'e uygun olmalıdır.

10.1.2.3        Ahşap

Yapısal tasarım ENV 1995-1-1'e uygun olmalıdır.

10.1.2.4        Diğer malzemeler

Yapısal tasarım ilgili EN standardlarına uygun olmalıdır. Uygun standardın bulunmaması durumunda, tasarımda ISO standardları kullanılabilir.

10.1.3 Sınır durumlar

Sınır durumlar aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

-    Nihaî sınır durumlar,

-    Hizmet verebilirlik sınır durumları.

Nihaî sınır durumda, iç kuvvet veya moment tasarım değeri £d'ye karşılık gelen etki tesiri tasarım değeri, Eşitlik (4)'te verilen ilgili dayanım tasarım değeri Rd'yi aşmamalıdır.

 

Ed^ Rd (4)

Etki tesiri tasarım değeri Ed, Madde 6.2'de belirtilen etki karakteristik değerlerinden, her bir etki değerinin kendisi ile ilgili kısmî güvenlik katsayısı yFile çarpılması yoluyla hesaplanır.

Dayanım tasarım değeri Rd, Madde 10.2.4'te belirtilen karakteristik dayanım değerlerinden, her bir dayanım değerinin, kısmî güvenlik katsayısı ym'e bölünmesi yoluyla hesaplanır.

Hizmet verebilirlik sınır durumunda, hizmet verebilirlik kriterinde belirtilen etki tesiri tasarım değeri, kendisine karşılık gelen hizmet verebilirlik kriteri Cd sınır değerini aşmamalıdır [Eşitlik (5)]. Bu durum sehimler için de uygulanır.

 

Ed < Cd (5)

10.2 Yapısal analiz 10.2.1 Model seçimi

Uyarlanan modeller, Madde 10.2.2'de verilen kusurların dikkate alındığı, yapısal davranış şeklinin tahmin edilmesine imkân verecek derecede hassas olmalıdır.

Ayrı düzlemsel sistemlerin kontrol edilmesiyle yapılan analizde, bu sistemlerin birbirleri ile etkileşimi dikkate alınmalıdır.

Cephe ve bağ elemanları arasındaki birleşim, bağ elemanları, cephe düzlemindeki eksenler etrafında dönme serbestliği olacak biçimde modellenmeli ve düşey kuvvetleri aktarmayacağı kabul edilmelidir.

10.2.2 Kusurlar

10.2.2.1        Genel

Düşeyden sapma, doğrultudan sapma ve engellenemeyen küçük dış merkezlik gibi, kalıcı gerilmeler ve geometrik kusurlar da dâhil, uygulamada karşılaşılabilecek kusurların etkileri, hesaplarda uygun eşdeğer geometrik kusurlar olarak dikkate alınmalıdır.

Uygulama metodu, çelik için ENV 1993-1-1, alüminyum için ise ENV 1999-1-1'de olduğu gibi ilgili tasarım standardlarında verilen şartlara uygun olmalıdır. Bu şartlardan sapmalar olması hâlinde, genel çerçeve sistemindeki kusurlarla ilgili kabuller, Madde 10.2.2.2'ye uygun olmalıdır.

10.2.2.2        Düşey bileşenler arasındaki açısal sapmalar

Düşey bileşenler arasında birleşim yerindeki açısal sapmalardan kaynaklanan çerçeve kusurları hesaplarda dikkate alınmalıdır.

Boru dikmelerdeki birleşim yeri için, boru bileşeni ile düşeyliği ayarlanabilen taban plâkası arasındaki (Şekil 8) veya bileşenlerden birine kalıcı şekilde tespit edilmiş bir gevşek geçme elemanı ile birbirine bağlanmış iki boru bileşen arasındaki (Şekil 7) eğim açısı y, Eşitlik (6) yardımı ile hesaplanmalıdır.

 

tan y = ^Ll (6)

Burada;

Di     Boru dikmenin anma iç çapı,

do     Gevşek geçme elemanı veya düşeyliği ayarlanabilen taban plâkası anma dış çapı,

/o     Anma bindirme uzunluğu

\      Sı rasıyla Şekil 7 ve Şekil 8'de gösterilen açı

dır.

n adet elemanın uç uca birleştirilmesiyle oluşturulan dikmede, önceden tasarlanmış ön sehimler hariç olmak üzere, y/nile gösterilen y/'nın azaltılmış değeri Eşitlik (7) kullanılarak hesaplanabilir.

tany/n= 1/(0,5 + 1/n)tany/ (7) Burada;

tan/   Eşitlik (6)'da açı.

n       2'de büyük bir sayı dır.

Bu eşitlik, borular ve birleştirme elemanları ile oluşturulan iş iskelesi örneğinde olduğu gibi, boyuna ara bağlantı uzunluğunun birleştirme araçları ile önceden belirlenmeyen tipte olan iş iskelelerine uygulanır.

Cephe iskelelerinin ön yapımlı bileşenlerden oluşması durumunda, cephe düzlemi içinde kapalı bir çerçeve için alınacak tan/değeri düşey bindirme boyunun 150 mm'den küçük olmaması koşuluyla 0,01 olarak alınabilir. Bindirme boyu uzunluğunun daha küçük olması durumunda bu değer 0,015 olarak alınabilir.

Madde 10.2.3.1'de verilen gerekler de uygulanır.

10.2.3 Rijitlik kabulleri

10.2.3.1 Boru elemanlar arasındaki birleşim yerleri

Gevşek geçmenin bir dikmeye kalıcı bir şekilde bağlanması ve aşağıda verilen koşulları sağlaması durumunda, boru elemanların arasındaki birleşim yerinin rijit bir bağlantı olduğu kabul edilebilir:

-   Gevşek geçme elemanının geçme boyu en az 150 mm, kilitleme elemanı kullanılması durumunda ise en az 100 mm olmalıdır.

-   Borunun anma iç çapı ile gevşek geçme elemanının anma dış çapı arasındaki oynama payı 4 mm'yi aşmamalıdır.

Bu kabul, dış çapı 60 mm'yi aşmayan boru elemanlar için geçerlidir.

Bu özelliklerin hiçbirinin karşılanmadığı, örneğin EN 74'e göre gevşek geçme elemanlarının kullanıldığı durumlarda, birleşim yerleri ideal mafsal olarak modellenmelidir. Bu durumda bağlantılı dikmeler arasındaki açı gibi (Madde 10.2.2.2) çerçeve kusurları ihmal edilebilir. Alternatif olarak, gevşek geçme elemanı ve dikme üzerinde ayrıntılı bir kontrol de yapılabilir (Madde 10.3.3.3).

 

10.2.3.2 Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkaları

Dişlerinin uç kısımları yamuk veya daire kesitli olarak yuvarlatılmış haddelenmiş çelikten yapılan, düşeyliği ayarlanabilen taban plâkalarının rijitliği herhangi bir verinin bulunamaması durumunda Ek B'de verilen eşitlikler kullanılarak tayin edilmelidir.

 

Uç plâkaya monte edilmiş düşeyliği ayarlanabilen taban plâkalarının mesnet noktası, Şekil 9'da gösterilen moment-dönme karakteristiklerine uygun, çift eğimli doğrusal bir yay kullanılarak modellenebilir.

Nihaî eğilme direnci değeri Mu, Eşitliğe (8)'e uygun olmalıdır:

Açıklamalar

1      Yay rijitliği cM = 2000 kNcm/rad M Moment

<p     Zemine göre düşeyliği ayarlanabilen taban plâkası ile uç plâka arasındaki açı

 

Şekil 9 - Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkasının mesnet noktasının Moment (M) - dönme (<<>)

karakteristikleri

Düşeyliği ayarlanabilen taban plâkaları ile dikmeler arasındaki birleşim yerlerinde, bindirme bölgesindeki eğilmeden kaynaklanan şekil değiştirme bileşeni de dikkate alınmalıdır.

10.2.3.3 Taban plâkaları

EN 74'e uygun taban plâkalarının mesnet noktası ideal bir mafsal olarak kabul edilmelidir.

Vpi>d       Vplk/yM'ye eşit olan kesme kuvveti tasarım direnç değeri,

Mpi]N]d    Gerçek N normal kuvveti ile etkileşen eğilme momenti tasarım direnç değeri,

N               Gerçek normal kuvvet tasarım değeri

dir.

Kısmî güvenlik katsayısı yM için Madde 10.3.2.2'ye bakılmalıdır.

10.3.3.3        Boru elemanlar arasındaki birleşimler

Boru elemanlar arasındaki rijit birleşimlerin Madde 10.2.3.2'de verilen şartları sağlaması hâlinde, kılavuzun sadece birleşim yerindeki tasarım eğilme momenti açısından doğrulanması gerekir.

Geçme boyunun 150 mm'den daha az olması ve birleşim yerinin bir mafsal olarak kabul edilmemesi durumunda, eğilme momentleri, kesme gerilmeleri ve yerel gerilme yığılmaları ayrıntılı bir yapısal analizle kontrol edilmelidir.

10.3.3.4        Yan koruma

Yan koruma bileşenleri, göçme ve ayrılma olmaksızın Madde 6.2.5.1'de verilen kaza sonucu oluşan yükleri taşıyabilmelidir. Herhangi bir noktada, başlangıç konumuna göre 300 mm'den daha fazla yer değiştirme olması durumunda, sistem göçmüş olarak kabul edilir. Gerekli olduğunda yer değiştirmeler, bileşenin plâstik eğilme direncini ileten plâstik bir mafsal oluştuğu kabulü ile hesaplanabilir.

10.3.3.5        Birleştirme elemanları

Birleştirme elemanına etki eden kuvvetlerin tasarım değerlerinin, Madde 10.3.2.2'ye uygun kısmî güvenlik katsayıları hesaba katılarak Ek C'ye uygun ilgili tasarım direnç değerlerini aşmadığı doğrulanmalıdır. Birleştirme elemanı etki kombinasyonlarına maruz kaldığında, ek olarak Eşitlik (10) ve/veya Eşitlik sağladığı doğrulanmalıdır.

 

Dik açılı birleştirme elemanları için:

 

—s1----- s2+ —v— +-------- B— < 1 (10)

2Fs,d     Fp,d   2,4 M

Eşitliklerde kullanılan semboller ve değerler için sırasıyla Ek C, Şekil C.3, Şekil C.4 ve Çizelge C.1'e bakılmalıdır. ym Madde 10.3.2.2'de verilmiştir.

10.3.4 Hizmet verebilirlik sınır durumu

Madde 6.3'de verilen sehimle ilgili şartların sağlandığı doğrulanmalıdır. 10.4 Konumla ilgili duraylılık

Serbest duran iş iskeleleri bir bütün olarak, yana doğru kayma, yukarı kalkma ve devrilmeye karşı kontrol edilmelidir.

İş iskelesi, kısmî kaymalara karşı doğrulanmalıdır. Bu doğrulama yöntemleri, prEN 12812'de verilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yapı İskelesi – İş İskelesi – İş Platformu – Kalıp İskelesi ve Platformu – Kalıp ve İskele – Kalıp Hesabı – Çelik İskele – Ahşap İskele